واکنش شیمیایی چیست؟
فرآیندی که در آن پیوندهای شیمیایی بین اتمها شکسته و پیوندهای جدید تشکیل میشود و مواد اولیه (واکنشدهندهها) به مواد جدید (فرآوردهها) تبدیل میشوند.
نشانههای وقوع واکنش
- تغییر رنگ
- تولید گاز (حباب)
- تشکیل رسوب
- تغییر دما (گرماگیر یا گرماده)
انواع واکنشهای شیمیایی
۱. واکنش ترکیب (سنتز)
A + B → AB
مثال: 2Mg + O₂ → 2MgO
۲. واکنش تجزیه
AB → A + B
مثال: 2H₂O → 2H₂ + O₂ (برقکافت آب)
۳. واکنش جانشینی یگانه
A + BC → AC + B
مثال: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂
۴. واکنش جانشینی دوگانه
AB + CD → AD + CB
مثال: AgNO₃ + NaCl → AgCl↓ + NaNO₃
موازنهٔ معادلات شیمیایی
بر اساس قانون پایستگی جرم (لاووازیه)، تعداد اتمهای هر عنصر در دو طرف معادله باید برابر باشد. برای موازنه از ضرایب صحیح استفاده میکنیم.
روش وارسی (سعی و خطا)
- معادله را با فرمول صحیح مواد بنویسید.
- با عنصری که در یک ترکیب در هر طرف ظاهر شده شروع کنید.
- ضرایب را طوری تنظیم کنید که تعداد اتمها برابر شود.
- در پایان هیدروژن و اکسیژن را موازنه کنید.
📝 مثال موازنه: سوختن متان: CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O