نور و بازتابش – راز آیینه‌ها

ماهیت نور

نور نوعی موج الکترومغناطیسی است که برای دیدن اجسام ضروری است. سرعت نور در خلأ حدود ۳۰۰,۰۰۰ کیلومتر بر ثانیه است.

بازتاب نور

هنگامی که نور به سطح یک جسم برخورد می‌کند، بخشی از آن بازمی‌گردد. دو نوع بازتاب داریم:

• بازتاب منظم: از سطح صاف (مانند آیینه) – تصویر واضح تشکیل می‌شود.
• بازتاب نامنظم: از سطح ناهموار – تصویر تشکیل نمی‌شود (اجسام دیده می‌شوند).

قانون‌های بازتاب

1. پرتو تابش، پرتو بازتاب و خط عمود بر سطح در یک صفحه قرار دارند.
2. زاویه تابش (i) با زاویه بازتاب (r) برابر است. (i = r)

تصویر در آیینهٔ تخت

تصویر مجازی، مستقیم، هم‌اندازه با جسم و به همان فاصله از آیینه تشکیل می‌شود. تصویر قرینهٔ جانبی است (چپ و راست جابجا می‌شود).

آیینه‌های کروی

آیینهٔ مقعر (کاو)

سطح بازتابنده درون کره است. پرتوهای موازی را در کانون جمع می‌کند (همگرا).

• اگر جسم دورتر از مرکز باشد: تصویر حقیقی، وارونه و کوچک‌تر.
• اگر جسم بین کانون و مرکز باشد: تصویر حقیقی، وارونه و بزرگ‌تر.
• اگر جسم نزدیک‌تر از کانون باشد: تصویر مجازی، مستقیم و بزرگ‌تر (کاربرد در آینه اصلاح).

آیینهٔ محدب (کوژ)

سطح بازتابنده بیرون کره است. پرتوهای موازی را واگرا می‌کند. همیشه تصویر مجازی، مستقیم و کوچک‌تر از جسم تشکیل می‌دهد. (کاربرد در آینه بغل خودرو و آینه راهرو فروشگاه‌ها).