سلول چیست؟
کوچکترین واحد ساختاری و عملکردی موجودات زنده است. همهٔ جانداران از یک یا چند سلول ساخته شدهاند.
تاریخچه کشف سلول
رابرت هوک در سال ۱۶۶۵ با مشاهدهٔ چوبپنبه زیر میکروسکوپ، واژهٔ «سلول» (Cell) را ابداع کرد.
اجزای اصلی سلول
| اندامک | عملکرد | موجود در |
|---|---|---|
| غشای سلولی | کنترل ورود و خروج مواد | همه سلولها |
| هسته | ذخیره اطلاعات ژنتیکی (DNA) | یوکاریوتها |
| میتوکندری | تولید انرژی (ATP) | یوکاریوتها |
| ریبوزوم | ساخت پروتئین | همه سلولها |
| واکوئل | ذخیره آب و مواد | گیاهی (بزرگ)، جانوری (کوچک) |
| کلروپلاست | محل فتوسنتز | سلول گیاهی |
| دیواره سلولی | استحکام و شکل | گیاهی، باکتری، قارچ |
تفاوت سلول گیاهی و جانوری
- سلول گیاهی دیوارهٔ سلولی، کلروپلاست و واکوئل مرکزی بزرگ دارد.
- سلول جانوری لیزوزوم و سانتریول دارد (در گیاهان عالی وجود ندارد).
انواع سلول بر اساس هسته
- پروکاریوت: بدون هستهٔ مشخص (باکتریها).
- یوکاریوت: دارای هستهٔ واقعی (جانوران، گیاهان، قارچها، آغازیان).
🔬 نکته تیزهوشانی: میتوکندری و کلروپلاست DNA اختصاصی دارند و میتوانند مستقل از هسته تقسیم شوند (نظریه درونهمزیستی).