بار الکتریکی
دو نوع بار الکتریکی وجود دارد: مثبت و منفی. بارهای همنام یکدیگر را دفع و بارهای ناهمنام یکدیگر را جذب میکنند.
الکتریسیتهٔ ساکن (مالش)
با مالش دو جسم نارسانا (مانند پلاستیک و پشم)، الکترون از یکی به دیگری منتقل میشود و اجسام باردار میشوند.
رسانا و نارسانا
رسانا: موادی که بار الکتریکی را به راحتی عبور میدهند (فلزات، محلولهای الکترولیت).
نارسانا (عایق): موادی که بار را عبور نمیدهند (پلاستیک، چوب خشک، شیشه).
قانون کولن
F = k * (q₁ * q₂) / r²
نیروی بین دو بار نقطهای با حاصلضرب بارها نسبت مستقیم و با مجذور فاصله نسبت عکس دارد.
جریان الکتریکی
شارش بار الکتریکی در یک رسانا. یکای جریان آمپر (A) است.
اختلاف پتانسیل (ولتاژ)
انرژی لازم برای جابجایی واحد بار بین دو نقطه. یکای آن ولت (V) است.
مقاومت الکتریکی
میزان مخالفت یک ماده با عبور جریان. یکای آن اهم (Ω) است. عوامل مؤثر: طول، سطح مقطع، جنس و دما.
قانون اهم
V = R × I
در یک رسانای اهمی در دمای ثابت، ولتاژ با جریان نسبت مستقیم دارد.
مدارهای سری و موازی
| نوع اتصال | جریان (I) | ولتاژ (V) | مقاومت معادل (R) |
|---|---|---|---|
| سری | در همه جا برابر | تقسیم میشود | R_eq = R₁ + R₂ + ... |
| موازی | تقسیم میشود | در شاخهها برابر | 1/R_eq = 1/R₁ + 1/R₂ + ... |
⚡ ایمنی: بدن انسان رسانای ضعیف است اما در ولتاژ بالا خطرناک! هرگز با دست خیس به وسایل برقی دست نزنید.